Vasili Vasilyeviç Dokuçayev (Rusça: Василий Васильевич Докучаев, d. 1 Mart 1846, Milyukovo - ö. 8 Kasım 1903, Petersburg, Rusya İmparatorluğu), ilk toprak bilimcilerinden olan Rus jeomorfolog.


1872'de Petersburg Üniversitesi'nde jeoloji bölümü yöneticisi olan Dokuçayev 1879'da jeoloji fakültesine girdi ve Kuvaterner (Dördüncü) Dönem (y. 2,5 milyon yıl öncesinden bugüne) jeolojisini bir üniversitede ders olarak okutan ilk kişi oldu. 1892-95 arasında Novo-Aleksandr Tarım ve Ormancılık Enstüitüsü'nü yeniden düzenledi ve yönetti. Bu dönemde okula toprak bilimi ve bitki fizyolojisi bölümlerini kazandırdı. Rusya'nın her yanında toprakla ilgili araştırmalar düzenledi ve ılıman bölgelerde bulunan, karbonat ve humus bakımından zengin siyah toprağı tanımlamak amacıyla çernozem (kara toprak) terimini kullandı.

Dokuçayev jeolojik materyallerin, ayrışma ve ufalanması sonucunda yeni bir madde olan toprağa dönüştüğünü savunarak, toprakların ana materyalde dahil olmak üzere iklim, topoğrafya, canlı ve ölü organizmalar, zaman gibi doğal faktörlerin karşılıklı etkileri sonunda oluştukları fikrini ortaya koydu. 1898'de hazırladığı Rus topraklarının sınıflandırılmasına ilişkin çalışmasında benzer kayaç yataklarının iklime bağlı olarak farklı topraklara dönüştüğünü gösterdi. Dokuçayev'in, ana kayaç, iklim ve organizmalar arasındaki karşılıklı etkileşime verdiği önem, karasal çevrebilimde biyom kuramının geliştirilmesini olanaklı kılmıştır.