26-05-2020, Saat: 23:15
II. İnönü Savaşı (23 Mart-1 Nisan 1921)
Londra Konferansı’nın neticelenmemesi üzerine Yunanlılar 23 Mart’ta Batı ve Güney cephelerine aynı anda saldırıya geçtiler. İznik’e doğru ilerleyen Yunan kuvvetleri akşama kadar oyalandıktan sonra, buradaki Türk alayı savunma hattına çekildi. Yenişehir kesimindeki birlikler de oyalama savaşları yaparak geri mevzilere çekildiler. 24 Mart’ta Kocaeli kesiminde başlayan Yunan saldırılarına yerli Rum ve Ermeni çeteleri de iştirak ettiler. I. Türk Tümeni komutanı birliklerinin İnönü’de toplanmalarını emretmişti. Güney cephesinde taarruza geçen Yunanlılar Dumlupınar mevzilerini ellerine geçirdiler. Bunun üzerine Batı Cephesi Komutanlığı buradaki kuvvetlerin Afyon batısına çekilmesini emretti. Kocaeli tarafındaki üstün Yunan kuvvetleri karşısında geri çekilen Türk kuvvetleri Sakarya’yı büyük bir bölümüyle geçmişti. I. Tümen’in İnönü’de toplanması tamamlanmıştı. Bu sırada Yunan uçakları Eskişehir’i bombalıyordu. Yunanlılar 26 Mart’ta Adapazarı’nı işgal ettiler. Bilecik şosesinde ise bir Yunan tümeni Türk topçusunun açtığı ateş sonucunda dağıldı. 61. Tümen ise Gündüzbey’e giren bir Yunan tümenini yenilgiye uğratarak tekrar Gündüzbey’e girdi. Ancak geri çekilme emri gereğince çekilmeye başladı. 27/28 Mart günü Batı Cephesi’nde bilhassa Deli Halit Paşa’nın komutasındaki sağ kanatta çetin savaşlar oldu. Bizzat Deli Halit Paşa cephenin en önünde çarpışıyordu. Hatta yaralanmıştı da… 24. Tümen karşısındaki Yunan kuvvetleri topçu ateşiyle de desteklenerek ileri mevzilere geçtiler. 24 Tümen de İnönü mevkiine geri çekilmek zorunda kaldı. Afyon bölgesinde başlangıçta Yunanlılar lehine gelişen savaş daha sonra 57. Tümen lehine dönmüş, ancak geri çekilme emrinin gelmesi bazı birliklerin geri çekilmesi üzerine 57 Tümen de geri çekilmeye başlamış, fakat Türkler’in geri
çekildiğini anlayan Yunanlılar topçu ateşi ile geri hatlarımızda ağır zayiata sebep olmuştu. Kocaeli bölgesinden Sakarya üzerinden taarruza kalkan Yunan kuvvetleri geri atıldı, Geyve Boğazı’nı aşmaya çalışan Yunan kuvvetleri ve Osmaneli’ne girmek isteyen Yunan kuvvetleri püskürtüldü. Batı Cephesi’nde Yunan kolordusu İnönü mevzilerine yaklaşmıştı. Savaş durumunu yakından izleyen Mustafa Kemal Paşa, Meclis Muhafız Taburu’nu acele olarak Batı Cephesi’ne gönderdi. Ayrıca Güney Cephesi Komutanlığı’na gönderdiği bir emirle 12. Kolordu’nun Afyon istikametinde taarruza geçmesini böylece Yunanlılar’ın kuzeye kuvvet kaydırmalarının önlenmesini istedi. 30 Mart’taki bütün cephe boyunca Yunanlılar ağır kayıplar vermeye başladılar. Metristepe, Üçşehitler Tepesi ve Bayırtepesi mıntıkasında düşmanla boğaz boğaza bir savaş olmuş ve düşman geriye atılmıştı. Meclis Muhafız Taburu ile 5. Kafkas Tümen komutasındaki Alay da İnönü’ye gelmişti. Afyon’daki Yunan kuvvetleri ise fazla bir ilerleme gösteremediler. Uşak’a devamlı olarak Yunan yaralıları taşınıyordu. Uşak’ta ise bütün Türkler silahlanmışlar, karşı Türk taarruzunun başlamasını bekliyorlardı. 31 Mart sabahı Üçşehitler Tepesi’nin güneyindeki Türk birlikleri karşı taarruza geçtiler. Tam bir baskın şeklinde cereyan eden bu taarruz düşmana pahalıya mal oldu. Daha sonra Metristepe’ye taarruz başladı. Yunanlılar büyük kayıplar verdi. Akşam karanlığından faydalanarak 10. Yunan Tümeni çekilmeyen başladı. Savaş durumunu kaybeden Yunanlılar’ın bu durumundan faydalanmak lâzımdı. Genel harekât İsmet Bey’e bütün süvari kuvvetleri de Refet Bey’in emrine verildi. 31 Mart akşamı bütün Yunan taarruzu durdurulmuştu. 1 Nisan’dan itibaren Yunanlılar binlerce ölü ve yaralı bırakarak geri çekilmeye başladılar. Bu arada büyük miktarda malzeme kaybına da uğramışlardı. II. İnönü zaferini müteakip Fevzi Paşa’nın rütbesi bir derece daha yükseltildi. 7/8 Nisan gecesi ise Afyon Türk kuvvetleri tarafından geri alındı.
Londra Konferansı’nın neticelenmemesi üzerine Yunanlılar 23 Mart’ta Batı ve Güney cephelerine aynı anda saldırıya geçtiler. İznik’e doğru ilerleyen Yunan kuvvetleri akşama kadar oyalandıktan sonra, buradaki Türk alayı savunma hattına çekildi. Yenişehir kesimindeki birlikler de oyalama savaşları yaparak geri mevzilere çekildiler. 24 Mart’ta Kocaeli kesiminde başlayan Yunan saldırılarına yerli Rum ve Ermeni çeteleri de iştirak ettiler. I. Türk Tümeni komutanı birliklerinin İnönü’de toplanmalarını emretmişti. Güney cephesinde taarruza geçen Yunanlılar Dumlupınar mevzilerini ellerine geçirdiler. Bunun üzerine Batı Cephesi Komutanlığı buradaki kuvvetlerin Afyon batısına çekilmesini emretti. Kocaeli tarafındaki üstün Yunan kuvvetleri karşısında geri çekilen Türk kuvvetleri Sakarya’yı büyük bir bölümüyle geçmişti. I. Tümen’in İnönü’de toplanması tamamlanmıştı. Bu sırada Yunan uçakları Eskişehir’i bombalıyordu. Yunanlılar 26 Mart’ta Adapazarı’nı işgal ettiler. Bilecik şosesinde ise bir Yunan tümeni Türk topçusunun açtığı ateş sonucunda dağıldı. 61. Tümen ise Gündüzbey’e giren bir Yunan tümenini yenilgiye uğratarak tekrar Gündüzbey’e girdi. Ancak geri çekilme emri gereğince çekilmeye başladı. 27/28 Mart günü Batı Cephesi’nde bilhassa Deli Halit Paşa’nın komutasındaki sağ kanatta çetin savaşlar oldu. Bizzat Deli Halit Paşa cephenin en önünde çarpışıyordu. Hatta yaralanmıştı da… 24. Tümen karşısındaki Yunan kuvvetleri topçu ateşiyle de desteklenerek ileri mevzilere geçtiler. 24 Tümen de İnönü mevkiine geri çekilmek zorunda kaldı. Afyon bölgesinde başlangıçta Yunanlılar lehine gelişen savaş daha sonra 57. Tümen lehine dönmüş, ancak geri çekilme emrinin gelmesi bazı birliklerin geri çekilmesi üzerine 57 Tümen de geri çekilmeye başlamış, fakat Türkler’in geri
çekildiğini anlayan Yunanlılar topçu ateşi ile geri hatlarımızda ağır zayiata sebep olmuştu. Kocaeli bölgesinden Sakarya üzerinden taarruza kalkan Yunan kuvvetleri geri atıldı, Geyve Boğazı’nı aşmaya çalışan Yunan kuvvetleri ve Osmaneli’ne girmek isteyen Yunan kuvvetleri püskürtüldü. Batı Cephesi’nde Yunan kolordusu İnönü mevzilerine yaklaşmıştı. Savaş durumunu yakından izleyen Mustafa Kemal Paşa, Meclis Muhafız Taburu’nu acele olarak Batı Cephesi’ne gönderdi. Ayrıca Güney Cephesi Komutanlığı’na gönderdiği bir emirle 12. Kolordu’nun Afyon istikametinde taarruza geçmesini böylece Yunanlılar’ın kuzeye kuvvet kaydırmalarının önlenmesini istedi. 30 Mart’taki bütün cephe boyunca Yunanlılar ağır kayıplar vermeye başladılar. Metristepe, Üçşehitler Tepesi ve Bayırtepesi mıntıkasında düşmanla boğaz boğaza bir savaş olmuş ve düşman geriye atılmıştı. Meclis Muhafız Taburu ile 5. Kafkas Tümen komutasındaki Alay da İnönü’ye gelmişti. Afyon’daki Yunan kuvvetleri ise fazla bir ilerleme gösteremediler. Uşak’a devamlı olarak Yunan yaralıları taşınıyordu. Uşak’ta ise bütün Türkler silahlanmışlar, karşı Türk taarruzunun başlamasını bekliyorlardı. 31 Mart sabahı Üçşehitler Tepesi’nin güneyindeki Türk birlikleri karşı taarruza geçtiler. Tam bir baskın şeklinde cereyan eden bu taarruz düşmana pahalıya mal oldu. Daha sonra Metristepe’ye taarruz başladı. Yunanlılar büyük kayıplar verdi. Akşam karanlığından faydalanarak 10. Yunan Tümeni çekilmeyen başladı. Savaş durumunu kaybeden Yunanlılar’ın bu durumundan faydalanmak lâzımdı. Genel harekât İsmet Bey’e bütün süvari kuvvetleri de Refet Bey’in emrine verildi. 31 Mart akşamı bütün Yunan taarruzu durdurulmuştu. 1 Nisan’dan itibaren Yunanlılar binlerce ölü ve yaralı bırakarak geri çekilmeye başladılar. Bu arada büyük miktarda malzeme kaybına da uğramışlardı. II. İnönü zaferini müteakip Fevzi Paşa’nın rütbesi bir derece daha yükseltildi. 7/8 Nisan gecesi ise Afyon Türk kuvvetleri tarafından geri alındı.