26-05-2020, Saat: 23:14
Ocak 1919 tarihinde Mondros hükümlerinin aksine İngilizler tarafından işgal edilen Antep’e bilahare İngiliz-Fransız anlaşmasından sonra Fransız bildirileri gönderilmişti. İngilizler’in işgali döneminde ilk defa olarak Rışvan Oymağı’nın Kabalar aşireti reisi Karayılan (Mamo oğlu Mehmet) aşiretini silahlandırmış hazır bekliyordu. Fransız işgalinden hemen sonra fırsat buldukça Fransız nakliye kollarını basmaya başladı. Fransızlar bölgeye geldikten sonra bir Ermeni fırkası oluşturdular. Ayrıca Ermeniler’den polis ve jandarma kuvveti kuruldu.
Bu arada Türk polis ve jandarması ise Fransız komutanların emrine verildi. Fransız işgal kuvvetlerinin onur kırıcı davranışları karşısında Antepliler “Cemiyet-i İslâmiye” adından bir cemiyet kurmuşlardı. Bu arada Akyol Camii’ndeki Türk bayrağının indirilmesi, çarşafını yırtmak isteyen bir Türk kadının karşı koyması karşısında müdahale etmek isteyen bir Fransız askerinin kadının 12 yaşındaki çocuğunu süngüleyerek şehit etmesi Antep’teki direnme hareketinin başlamasına sebep oldu. Daha sonra şehirde Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti’nin şubesi açılarak şehir 27 müdafaa bölgesine ayrıldı. Fransızlar Kilis’teki Fransız birliğinden yardım istemek zorunda kaldılar. Mülayim Said (Şahin takma adıyla), Kilis-Antep arasındaki telgraf hatlarını kesip, köprüleri tahrip ederek Antep-Kilis arasındaki Fransız hareketini engellemeye çalıştı. 7 Şubat 1920 tarihinde Kızılburun mevkiinde bir Fransız birliğini bozan Şahin Bey, 24 Mart tarihinde takviyeli Fransız birliği karşısında kahramanca çarpışarak şehit oldu. 30 Temmuz tarihinde düşmana yapılan ani bir baskınla savaş gittikçe şiddetlendi. Nizip’te toplanan milisler kuvvetler genel taarruz kararı almışlar, hareketi Mıntıka Komutanı Kurmay Yarbay İrfan Bey’in yürütmesini kararlaştırmışlardı. Milis kuvvetler şehre sızdıkları gibi dışarıdan da Fransız kuvvetlerini kuşatmaya çalışıyorlardı. İki taraftan Türk taarruzu karşısında kalan Fransızlar 21 Ağustos 1920 tarihinde tekrar takviye kuvvetler istemek zorunda kaldılar. Ankara Hükümeti de Antepliler’in yardımına Antep mebusları Abdurrahman Lami Efendi ile Ali (Kılıç Ali) ve Şebinkarahisar Mebusu Memduh Bey’i gönderdi. Fransızlar’ın devamlı teslim çağrısına uymayan Antepliler 6/7 Şubat 1921 tarihinde kesin bir çıkış hareketi yapmaya karar vermişlerdi. Şiddetli çarpışmalardan sonra Kuvay-ı Milliye komutanı Özdemir Bey 400 kadar milis kuvveti ile çemberi yararak kuşatmadan kurtuldu ise de gediği tekrar Fransızlar kapamayı başardılar. Açlık, susuzluk, mühimmatsızlık ve sonunda Yıldırım Taburu’nun da şehirden çıkmasından sonra şehir düştü (8 Şubat 1921). Aynı gün Meclis’teki görüşmelerden sonra Antep’e “Gazi”lik unvanı verildi. Fransız işgali, 20 Ekim 1921 tarihindeki Türk-Fransız antlaşması (Ankara İtilâfnamesi)’na kadar sürdü ve 25 Aralık 1921 tarihinde Fransızlar şehri terk ettiler. 1922 Ocak ayından itibaren Türk kuvvetleri tekrar şehre girdiler.
Bu arada Türk polis ve jandarması ise Fransız komutanların emrine verildi. Fransız işgal kuvvetlerinin onur kırıcı davranışları karşısında Antepliler “Cemiyet-i İslâmiye” adından bir cemiyet kurmuşlardı. Bu arada Akyol Camii’ndeki Türk bayrağının indirilmesi, çarşafını yırtmak isteyen bir Türk kadının karşı koyması karşısında müdahale etmek isteyen bir Fransız askerinin kadının 12 yaşındaki çocuğunu süngüleyerek şehit etmesi Antep’teki direnme hareketinin başlamasına sebep oldu. Daha sonra şehirde Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti’nin şubesi açılarak şehir 27 müdafaa bölgesine ayrıldı. Fransızlar Kilis’teki Fransız birliğinden yardım istemek zorunda kaldılar. Mülayim Said (Şahin takma adıyla), Kilis-Antep arasındaki telgraf hatlarını kesip, köprüleri tahrip ederek Antep-Kilis arasındaki Fransız hareketini engellemeye çalıştı. 7 Şubat 1920 tarihinde Kızılburun mevkiinde bir Fransız birliğini bozan Şahin Bey, 24 Mart tarihinde takviyeli Fransız birliği karşısında kahramanca çarpışarak şehit oldu. 30 Temmuz tarihinde düşmana yapılan ani bir baskınla savaş gittikçe şiddetlendi. Nizip’te toplanan milisler kuvvetler genel taarruz kararı almışlar, hareketi Mıntıka Komutanı Kurmay Yarbay İrfan Bey’in yürütmesini kararlaştırmışlardı. Milis kuvvetler şehre sızdıkları gibi dışarıdan da Fransız kuvvetlerini kuşatmaya çalışıyorlardı. İki taraftan Türk taarruzu karşısında kalan Fransızlar 21 Ağustos 1920 tarihinde tekrar takviye kuvvetler istemek zorunda kaldılar. Ankara Hükümeti de Antepliler’in yardımına Antep mebusları Abdurrahman Lami Efendi ile Ali (Kılıç Ali) ve Şebinkarahisar Mebusu Memduh Bey’i gönderdi. Fransızlar’ın devamlı teslim çağrısına uymayan Antepliler 6/7 Şubat 1921 tarihinde kesin bir çıkış hareketi yapmaya karar vermişlerdi. Şiddetli çarpışmalardan sonra Kuvay-ı Milliye komutanı Özdemir Bey 400 kadar milis kuvveti ile çemberi yararak kuşatmadan kurtuldu ise de gediği tekrar Fransızlar kapamayı başardılar. Açlık, susuzluk, mühimmatsızlık ve sonunda Yıldırım Taburu’nun da şehirden çıkmasından sonra şehir düştü (8 Şubat 1921). Aynı gün Meclis’teki görüşmelerden sonra Antep’e “Gazi”lik unvanı verildi. Fransız işgali, 20 Ekim 1921 tarihindeki Türk-Fransız antlaşması (Ankara İtilâfnamesi)’na kadar sürdü ve 25 Aralık 1921 tarihinde Fransızlar şehri terk ettiler. 1922 Ocak ayından itibaren Türk kuvvetleri tekrar şehre girdiler.